calculatorgate.com
Anasayfa
/Enflasyon paranızdan her yıl ne kadar çalıyor?

Enflasyon paranızdan her yıl ne kadar çalıyor?

Yastık altındaki 100.000 TL bir yıl sonra aynı şeyleri alamaz. Enflasyonun alım gücünüzü nasıl erittiğini ve buna karşı ne yapabileceğinizi sade bir dille anlatıyoruz.

Yayın tarihi: · 2 dk okuma · CalculatorGate ekibi tarafından hazırlandı

Bir çekmecede 100.000 TL nakit tuttuğunuzu düşünün. Bir yıl sonra çekmeceyi açtığınızda para hâlâ 100.000 TL'dir. Ama markette, kirada, akaryakıtta aynı şeyleri alamazsınız. Enflasyon paranın sayısını değil, ne alabildiğini azaltır.

Alım gücü nasıl hesaplanır?

Bugünkü paranın gelecekteki alım gücü şöyle bulunur:

Alım gücü = tutar ÷ (1 + enflasyon)^yıl

Yıllık %30 enflasyonda:

  • 1 yıl sonra: 100.000 ÷ 1,30 = 76.923 TL'lik alım gücü.
  • 5 yıl sonra: 100.000 ÷ 1,30⁵ = 26.933 TL'lik alım gücü.

Yani beş yılda paranızın değerinin yaklaşık dörtte üçü erir.

Fiyatlar toplanmaz, katlanır

Enflasyon her yıl bir önceki yılın fiyatının üzerine biner. Yıllık %30 enflasyon, beş yılda fiyatların %150 değil, %271 artması demektir. Bugün 1.000 TL olan bir sepet, beş yıl sonra yaklaşık 3.713 TL olur.

Sizin enflasyonunuz farklı olabilir

Resmî enflasyon, ortalama bir hanenin harcama sepetine göre hesaplanır. Ama herkesin sepeti aynı değildir. Kira öderseniz, kiralar genel enflasyondan daha hızlı arttığında sizin kişisel enflasyonunuz da yüksek olur. Gıdaya gelirinin büyük kısmını ayıran haneler için de durum benzerdir.

Maaş zammını doğru okumak

%25 zam aldınız, enflasyon %35. Alım gücünüz %25 artmadı, aksine düştü:

1,25 ÷ 1,35 = 0,926

Yani reel olarak yaklaşık %7,4 daha az alım gücünüz var. Zam pazarlığında bu yüzden "zam oranı" değil, "enflasyonun üstünde mi" sorusu önemlidir.

Birikimi korumanın yolları

  • Parayı uzun süre nakit tutmayın; en azından enflasyona yakın getiri sağlayan araçları araştırın.
  • Getiriyi her zaman enflasyonla karşılaştırın. %40 faiz, %45 enflasyonda gerçekte kayıptır.
  • Hedeflerinizi bugünkü değil, gelecekteki fiyatlarla planlayın: üç yıl sonra alacağınız arabanın fiyatı bugünkü fiyat olmayacak.
  • Stopaj ve masrafları unutmayın; elinize geçen getiri, ilan edilen getiriden düşüktür.

Fiyatlar kaç yılda ikiye katlanır?

Pratik bir kural var: 72'yi yıllık enflasyona bölün. Sonuç, fiyatların yaklaşık kaç yılda ikiye katlanacağını gösterir. %3 enflasyonda 72 ÷ 3 = 24 yıl. Kural düşük oranlarda iyi çalışır, yüksek oranlarda sapar: %30 enflasyonda 72 ÷ 30 = 2,4 yıl der, ama doğru hesap yaklaşık 2,6 yıldır. Yani Türkiye'deki gibi yüksek enflasyonda fiyatlar üç yıldan kısa sürede ikiye katlanabilir.

Gerçek (reel) getiri nasıl hesaplanır?

Bir yatırımın size gerçekte ne kazandırdığını görmek için getiriyi enflasyondan arındırmanız gerekir:

Reel getiri = (1 + nominal getiri) ÷ (1 + enflasyon) − 1

Mevduat yıllık %40 faiz veriyor, enflasyon %45 olsun:

1,40 ÷ 1,45 − 1 = −%3,4

Hesabınızdaki para artmış görünse de alım gücünüz yaklaşık %3,4 azalmıştır. Sık yapılan hata, iki oranı basitçe çıkarmaktır (40 − 45 = −5). Düşük oranlarda bu yaklaşım iş görür, ama yüksek enflasyonda gerçek kaybı abartır ya da küçültür.

Enflasyonu kendi bütçenizde ölçmek

Resmî rakamı beklemeden kendi enflasyonunuzu görebilirsiniz: geçen yılın aynı ayındaki market, fatura ve kira harcamalarınızı bu yılla karşılaştırın. Toplamdaki artış oranı, sizin kişisel enflasyonunuzdur ve bütçe planlamasında resmî rakamdan daha kullanışlıdır.

Enflasyon hesaplayıcısı bir fiyatın yıllar sonra ne olacağını ve paranızın ne kadar alım gücü koruyacağını gösterir. Bileşik faiz hesaplayıcısıyla da birikiminizin enflasyonun önüne geçip geçmediğini kontrol edebilirsiniz.