calculatorgate.com
Anasayfa
/Korelasyon ve Regresyon

Korelasyon ve Regresyon Hesaplama

İki sayı dizisi için korelasyon katsayısını, R² değerini ve regresyon doğrusunu bulun. X ve Y değerlerinizi girin; ne kadar birlikte hareket ettiklerini ve yeni bir X için beklenen Y'yi görün.

Son güncelleme: 15 Kasım 2026 · CalculatorGate ekibi tarafından hazırlandı

Örnek: çalışma süresi ve sınav notu

X = 1, 2, 3, 4, 5 (saat) ve Y = 52, 58, 61, 70, 74 (not) için sonuçlar:

Korelasyon katsayısı (r)0,99
Belirlilik katsayısı (R²)0,98
Regresyon denklemiy = 5,6x + 46,2
6 saat için tahmini not79,8

Korelasyon ve Regresyon Analizi Hakkında

İki değişken arasındaki ilişkiyi anlamak

Korelasyon ve regresyon analizi, iki değişken arasındaki ilişkiyi inceleyen istatistiksel yöntemlerdir. Korelasyon, değişkenler arasındaki ilişkinin gücünü ve yönünü ölçerken, regresyon bir değişkenin diğerini nasıl etkilediğini modellemek için kullanılır.

Korelasyon katsayısı (r): -1 ile +1 arasında değişir. Pozitif değer = değişkenler birlikte artıyor, negatif değer = biri artarken diğeri azalıyor, 0'a yakın = zayıf ilişki. Örneğin, çalışma saati ile sınav notu arasında genelde pozitif korelasyon vardır.

Regresyon analizi ve kullanım alanları: Regresyon denklemi (y = mx + b) ile gelecek tahminleri yapılabilir. R² değeri modelin ne kadar iyi açıkladığını gösterir (0-1 arası, 1'e yakın = iyi model). Kullanım alanları: Satış tahminleri (reklam harcaması → satış), akademik başarı analizi (ders çalışma → not), ekonomik analizler (GDP → tüketim), sağlık araştırmaları (yaş → risk faktörleri).

Korelasyon ve regresyon formülleri

  • r = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ÷ √[Σ(x − x̄)² × Σ(y − ȳ)²]
  • Eğim m = Σ(x − x̄)(y − ȳ) ÷ Σ(x − x̄)²
  • Kesişim b = ȳ − m × x̄
  • Regresyon doğrusu: y = m × x + b ve R² = r²
  • x̄, ȳ = X ve Y değerlerinin ortalaması
  • Σ = tüm veri çiftleri üzerinden toplam
  • r = korelasyon katsayısı, −1 ile +1 arasında

Örnek: çalışma süresi ve sınav notu

Beş öğrenci 1, 2, 3, 4 ve 5 saat çalışmış; notları 52, 58, 61, 70 ve 74. İlişki ne kadar güçlü ve 6 saat çalışan biri için hangi not beklenir?

  1. Ortalamalar: x̄ = 3 saat ve ȳ = 63 puan.
  2. Sapma toplamları: Σ(x − x̄)(y − ȳ) = 56, Σ(x − x̄)² = 10 ve Σ(y − ȳ)² = 320.
  3. r = 56 ÷ √(10 × 320) = 0,99; çok güçlü pozitif korelasyon (R² = 0,98).
  4. Eğim m = 56 ÷ 10 = 5,6 ve kesişim b = 63 − 5,6 × 3 = 46,2; yani y = 5,6x + 46,2.
  5. 6 saat için tahmin: 5,6 × 6 + 46,2 = 79,8 puan.

Ne zaman kullanılır?

  • İki ölçümün birlikte değişip değişmediğini görmek için, örneğin reklam bütçesi ve satışlar.
  • Geçmiş verilerden regresyon doğrusuyla basit bir tahmin yapmak için.
  • İstatistik ödevlerinde ve elle yapılan hesapları kontrol ederken.
  • Bir eğilimi rapora ya da sunuma koymadan önce sınamak için.

Sık yapılan hatalar

  • Korelasyonu neden-sonuç sanmak: yazın dondurma satışları da güneş yanıkları da artar, ama biri diğerine yol açmaz.
  • Çok az veriyle bulunan yüksek r'ye güvenmek: 3-4 noktayla güçlü bir sonuç tesadüfen çıkabilir.
  • Çiftleri bozmak: X ve Y aynı sırada kalmalı; tek bir kaymış değer tüm sonucu değiştirir.
  • Verinin çok dışını tahmin etmek: ölçtüğünüz aralığın çok üstündeki ya da altındaki bir X için doğru geçerli olmayabilir.

Sıkça sorulan sorular

En çok merak edilenlere kısa yanıtlar

Korelasyon katsayısı neyi gösterir?

Korelasyon katsayısı (r), iki değişken arasındaki doğrusal ilişkinin gücünü ve yönünü gösterir. -1 ile +1 arasında değişir.

R² (R-kare) nedir?

R² (belirlilik katsayısı), bağımsız değişkenin bağımlı değişkendeki değişimin ne kadarını açıkladığını gösterir. 0 ile 1 arasında değişir, 1'e yakın daha iyi model demektir.

Regresyon denklemi nasıl kullanılır?

Regresyon denklemi (y = mx + b) ile X değeri verildiğinde Y değerini tahmin edebilirsiniz. Örneğin, reklam harcaması verip satış tahmini yapabilirsiniz.

Korelasyon nedensellik gösterir mi?

Hayır! Korelasyon sadece ilişki olduğunu gösterir, nedensellik göstermez. Örneğin, dondurma satışı ile boğulma olayları korelasyon gösterebilir ama biri diğerinin nedeni değildir (ikisi de sıcak havada artar).