Máy tính kiểm định giả thuyết (kiểm định t, kiểm định z)

Kiểm định giả thuyết là phương pháp thống kê để xác định sự khác biệt giữa một mẫu và tổng thể, hoặc giữa hai mẫu, là do ngẫu nhiên hay có thật. H₀ (giả thuyết không) = không có khác biệt, H₁ (giả thuyết đối) = có khác biệt. Sự khác nhau giữa kiểm định t và kiểm định z: Kiểm định t được dùng khi mẫu nhỏ (thường n < 30) hoặc chưa biết độ lệch chuẩn của tổng thể. Kiểm định z được dùng cho mẫu lớn hoặc khi đã biết độ lệch chuẩn của tổng thể. Bác bỏ H₀ nếu giá trị p < α (sự khác biệt có ý nghĩa). Ứng dụng và ví dụ: kiểm tra hiệu quả của thuốc (so sánh thuốc mới với thuốc cũ), đánh giá chiến dịch tiếp thị (doanh số trước và sau chiến dịch), nghiên cứu giáo dục (so sánh các phương pháp giảng dạy), kiểm soát chất lượng (tuân thủ tiêu chuẩn sản xuất).